อันการพิจารณานั้น ก็คือการสังเกตุดูสรรพสิ่งทั้งหลาย เพื่อให้ได้เข้าใจในความหมายที่เร้นอยู่ ภายนอกได้รับผลกระทบภายในก็จักโดดเดี่ยว ฝ่ายบนมีความฉงน ฝ่ายล่างก็จะสับสน เมื่อเกิดความสับสนก็จะมิยอมใช้งานคนดีที่ซื่อสัตย์ เมื่อเกิดความฉงน การมองก็จะเกิดความผิดพลาด หากผิดพลาดก็จะทำให้แผนการวุ่นวาย เมื่อแผนการวุ่นวาย ชาติก็จะอันตราย เมื่อชาติอันตรายก็จะไม่สงบ ดังนั้น ผู้คิดจักต้องตรองการณ์ไกล […]

ใกล้ชิดกับขุนนางผู้เป็นปราชญ์ ออกห่างคนถ่อยทรชน นี่คือเหตุแห่งความเจริญรุ่งเรือง ของราชวงศ์ฮั่นยุคแรก ใกล้ชิดคนถ่อยทรชน ห่างเหินขุนนางผู้เป็นปราชญ์ นี่คือเหตุแห่งความล่มสลายของราชวงค์ฮั่นยุคหลัง

เรื่องใดก็ตาม มักต้องมีลางบอกเหตุก่อนจะเกิดเรื่อง จึงควรหาทางรับมือไว้ขณะเรื่องยังไม่เกิด จะไม่สนใจไม่ได้

ผู้ปกครองระดับธรรมดา ใช้ความสามารถของตนอย่างเต็มที่ ผู้ปกครองระดับกลาง ใช้กำลังของคนอื่นอย่างเต็มที่ ผู้ปกครองระดับสูง ใช้ปัญญาของคนอื่นอย่างเต็มที่

ต่อให้มีฝีมือเหนือชั้นแค่ไหนถ้าจังหวะไม่พร้อมเพรียงกัน ก็ร่วมงานกันไม่ได้

เงื่อนไขของความสำเร็จ คือ ต้องทำในกาลเทศะที่ถูกต้อง การทำผิดกาลเทศะแล้ว ไม่ล้มเหลวนั้นคงยาก

การมีเมตตาเกินไป ก็ไม่อาจสร้างขื่อแปขึ้นได้ การลงโทษไม่เด็ดขาดชัดแจ้ง ก็จะดำเนินการตามกฎหมายไม่ได้

ผู้ฉลาด จะไม่อาย แม้ต้องถือมดม้าเป็นครู ในเรื่องที่ตนไม่รู้ คนที่ไม่รู้จักถือความฉลาด ของอริยบุคคลเป็นครู มิโง่สุดโง่ดอกหรือ

หากปกครองบริหารบ้านเมืองไม่ถูกวิธี แม้ตัวเองจะเหน็ดเหนื่อย บ้านเมืองก็ยังวุ่นวายอยู่ดี ถ้าปกครองถูกวิธี ถึงตัวเองจะอยู่สบาย ก็ยังมีผลสำเร็จในการปกครองแผ่นดินได้